ภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงและผู้นำเชิงนวัตกรรม 2/2

ภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงและผู้นำเชิงนวัตกรรม (ภาค2/2) การพัฒนานวัตกรรมเพื่อการเปลี่ยนแปลงทางการศึกษา

ต่อเนื่องจากภาคเช้าค่ะ

วิทยากรเริ่มด้วยคลิปนี้ค่ะ 👇👇

Focus on the Present vs Focus on the Future etc.

วิธีคิดเชิงระบบ

Invention vs Innovation

ระดับของนวัตกรรม

National level นโยบาย มาตรการ การสนับสนุนของรัฐบาล
Enterprise level นโยบาย การสนับสนุน การริเริ่มขององค์กร
Individual level กิจกรรมในระดับบุคคลหรือทีมในองค์กร

แนวคิด 3 ประการในการพัฒนานวัตกรรมสำหรับองค์กรที่เป็นสถานศึกษา

System Thinking
Strategic Thinking
Team Learning

บริบทของระบบองค์กร

คน ทีม องค์กร (บรรยากาศ โครงสร้างองค์กร วัฒนธรรมองค์กร ความร่วมมือขององค์กร)

ผู้ปฏิบัติงาน (ความรู้สึก เสริมสร้างพลังในการทำงาน)

การคิดเชิงกลยุทธ์ ต้องมีเป้าหมายของการพัฒนาคุณภาพอย่างต่อเนื่อง

QA Stardard, CQI, Accreditation >> Mission/Vision

ทีมในองค์กร

ทีมนำ (ระดับนโนบาย วิเคราะห์สภาพการเปลี่ยนทางทางสังคม เศรษฐกิจ การเมื่อง ให้ทันต่อการเปลี่ยนแปลงของโลก)
ทีมพัฒนาคุณภาพ (ทีมสมองขององค์กร หัวหน้ากลุ่มงานต่าง ๆ เป็นทีมขับเคลื่อนองค์กร)
ทีมทำ (ระดับปฏิบัติงาน)

แบ่งกลุ่ม กิจกรรม System Thinking

ปรากฏการณ์ (Events) (โผล่ขึ้นมาที่ทำให้เราเห็น)
แบบแผนพฤติกรรม (Patterns) (ภายใต้)
โครงสร้างและระบบ (Structure & Systems)
โลกทัศน์ ความเชื่อ (Mental Model) >>คนที่เกี่ยวข้องคิดอย่างไร

ก่อนจะเริ่มทำกิจกรรมวิทยากรให้ชมคลิปอีก 1 และให้เลือก 1 ปรากฏการณ์

ปัจจุบัน

งบสำหรับเด็กน้อยโอกาสเพียง 10%
งบสำหรับพัฒนาเด็ก 15%
งบบริการจัดการมากถึง 75%

ปัญหา: เด็กอ่านไม่ออก เขียนไม่ได้ วิเคราะห์ไม่เก่ง แก้ปัญหาไม่เป็น

กิจกรรม วิเคราะห์ออกมา

ปรากฏการณ์ (Events) (โผล่ขึ้นมาที่ทำให้เราเห็น)

เด็กอ่านไม่ออกเขียนไม่ได้

/ เด็กเรียนจบไม่มีงานทำ

แบบแผนพฤติกรรม (Patterns) (ภายใต้)

คะแนนสอบตกต่ำ ไม่ผ่านเกณฑ์มาตรฐานระดับชาติ ONET ต่ำ

/ สถิตบัณฑิตตกงาน บัณฑิตไม่ตรงตลาดแรงงาน แรงงานขาดตลาด สถิติคนว่างงาน

โครงสร้างและระบบ (Structure & Systems)

ค่านิยมผิด พฤติกรรมเด็ก เด็กถูกเร่งตั้งแต่ยังไม่ถึงวัยขัดกับพัฒนาการ หลักสูตรไม่สอดคล้องเชื่อมโยงทุกมิติกับการประเมิน (มีการปรับเปลี่ยนหลักสูตรก้าวกระโดด บ่อยครั้ง) นโยบายจากส่วนกลางเปลี่ยนบ่อย ครูผู้สอนขาดความใส่ใจ

/ ระบบผลตอบแทน โครงสร้างของหลักสูตรของมหาวิทยาลัย ไม่เน้นทักษะการทำงานจริง เป็นการเรียนเชิงทฏษฎี

โลกทัศน์ ความเชื่อ (Mental Model)

ผู้ปกครองฝากความหวังไว้ที่โรงเรียน ขาดการดูแลเอาใจใส่ ต้องทำมาหากิน สิ่งแวดล้อมไม่เอื้อต่อการเรียนรู้

/ ค่านิยมมุ่งเรียนสายสามัญ เพื่อรับราชการ เรียนตามเพื่อน เรียนตามความชอบ
...

ทั้งหมดคือการคิดเชิงระบบ อย่างมีหลักตรรกะ มีเหตุและผล ทำให้เมื่อมองเหตุการณ์ต่าง ๆ ทำให้คิดในเชิงระบบและมองลึกซึ้งไปกว่าภาพที่เป็นเพียงปรากฏการเฉพาะหน้า ทำให้คิดแก้ปัญหาได้อย่างเป็นระบบ คิดโครงการ มาตรการที่แก้ปัญหาได้

จุดคานงัด (Leverage) ต้องคิดในระดับ Structure/System หรือโครงสร้าง/ระบบ การออกแบบในเรื่องนั้น ๆ
ระบบที่ผูกโยงให้โครงสร้างทำงาน นักบริหารที่เก่งต้อง Hit to the Point คิดให้ตรงจุด (ยกตัวอย่างโครงการ 30 บาทรักษาทุกโรค เริ่มจากเฉลี่ยทุกข์เฉลี่ยสุข ของอาจารย์หมอนายแพทย์สงวน นิตยารัมภ์พงศ์ เกิดจากการคิดเชิงระบบจากหลักเศรษฐศาสตร์การแพทย์)

เบรก

ช่วงสุดท้าย วิทยากรได้เล่าให้ฟังถึงโครงการ "โครงการสุขภาพภาวะ" โรงเรียนบ้านทุ่งยาวคำโปรย

โรงเรียนสุขภาวะ

การศึกษาต้องเอาชีวิตเป็นตัวตั้ง ไม่ใช่เอาวิชาเป็นตัวตั้ง
ชีวิตต้องมีความสุข ตัวอย่าง "โรงเรียนบ้านทุ่งยาวคำโปรย" ตอนนี้พัฒนามาได้ 6ปี (ขณะที่รายการไทย PBS ไปถ่ายทำ พัฒนาได้ 2ปี)

ยกตัวอย่างโรงเรียนในภาคเหนือ โรงเรียนบ้านจันทน์ จังหวัดเชียงใหม่

ภาวะผู้นำของผู้อำนวยการโรงเรียน ส่งเสริมให้เด็กดีมีความรู้ตามศักยภาพที่เด็กมี

ปัจจัยความสำเร็จที่สำคัญคือ ภาวะผู้นำ มีจุดยืน และยึดมั่นในสิ่งที่ทำที่เป็นสิ่งที่ดี

หัวใจสำคัญของการพัฒนาเชิงนวัตกรรม คือ การออกแบบ และการคิดเชิงระบบ ว่า "จุดคานงัด" อยู่ที่ไหน ต้องสู้กับความเชื่อความคิดเก่า

วิทยากรทิ้งท้ายด้วยแนวคิด "พื้นที่นวัตกรรมการศึกษา Sandbox เพื่อการปฏิรูปการศึกษาไทย" ข้อสังเกต นโยบายมาพร้อมกับรัฐมนตรีว่าการและไปพร้อมรัฐมนตรี ไม่ถูกกระบวนการวิจัยนโยบายอย่างชัดเจน ให้เกิดความยั่งยืน หากนโยบายที่เกิดจากกระบวนการวิจัยที่นำไปใช้จริง ได้ผลจริง จึงมากำหนดเป็นนโยบาย